|
محصولات فرهنگی
شهيد بهشتي و آموزش و پرورش
 آيتالله شهيد دكتر سيد محمد حسينيبهشي از جمله
شخصيتهائيست كه هم در جايگاه يك مجتهد و متفكر ديني
ژرفانديش و هم به عنوان يك دولتمرد مدبر و هشيار در
پيريزي و معماري اركان مختلف نظام جمهوري اسلامي ايران
نقش ويژهاي داشته است. نقش محوري و كمنظير ايشان در
مديريت مجلس خبرگان قانون اساسي و مشاركت فعال و مؤثر در
جريان مذاكرات و مباحثات فكري آن مجلس به هنگام تدوين اصول
قانون اساسي و طراحي ساختار نظام جمهوري اسلامي را ميتوان
به وضوح در صورت مشروح مذاكرات آن مجلس ملاحظه نمود.
همچنين، نقش اساسي و بيبديل او در متحول ساختن دستگاه
قضائي كشور و انجام اصلاحات بنيادين در اين دستگاه متناسب
با اقتضائات «فكري
– ا جتماعي» عصر جديد به هنگام دوره كوتاه تصدي رياست ديوان
عالي كشور و يا نقش وي در تأسيس و راهاندازي نهادهائي چون
جهاد سازندگي و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و امثال آن بر
آگاهان و معاصران او پوشيده نيست. بديهيست ايفاي چنين
نقشهائي در مديريت كلان كشور مستلزم مباني فكري و اعتقادي
مستحكم و اقتدار و صلابت شخصيتي ويژهايست كه شهيد بهشتي
مصداق بارز اين دو بعد است و وي از اين دو بعد و نيز از
لحاظ قدرت بيان و نفوذ كلام، شخصيتي مثالزدني در تاريخ
انقلاب اسلامي است.
اما، نقشآفريني شهيد بهشتي در طول عمر 53 سالهاش
(1360-1307 ﻫ . ش) محدود به اين موارد نيست؛ چرا كه وي در
طول حيات خود نقشهاي ديگري ايفا نمود كه اهميت و تأثير
آنها در جامعه نه تنها كمتر از موارد فوق نيست بلكه از
جهاتي اساسيتر و حياتيتر نيز بوده است. يكي از نقشهاي
اساسي و ماندگار او، كه تا حد زيادي كمرنگ و يا حتي پنهان
مانده و يا تحتالشعاع مسئوليتهاي كلان مزبور قرار گرفته
است ولي با اين حال حاكي از تيزبيني و نگرش عميق و راهگشا
براي حل مشكلات اصلي جامعه است، حضور در عرصة آموزش و
پرورش و بالاخص حضور در حوزه برنامهريزي و تأليف كتب
درسيست. قطعاً ايفاي چنين نقشي حسابشده و از سر آگاهي
بوده و با قصد و هدف معين صورت گرفته است كه بازخواني و
واكاوي آن در شرايط كنوني كشور اهميت و برجستگي جايگاه
نهاد آموزش و پرورش را در توسعه و اعتلاي كشور نمايانتر
خواهد ساخت و باعث جلب توجه بيشتر شخصيتهاي عملي، مسئولان
سياس و اجرائي و نيز افكار عمومي به اين نهاد بنيادين
خواهد شد.
اساساً ورود شهيد بهشتي به آموزش و پرورش به اوايل دهه
1330 برميگردد كه با تدريس درس زبان انگليسي در دبيرستان
حكيم نظامي قم آغاز و با تأسيس دبيرستان دين و دانش به سبك
جديد (1333) و تشكيل كانون اسلامي دانشآموزان (1341)
استمرار و گسترش مييابد. بديهي است حضور شخصيتي همچون
شهيد بهشتي در آموزش و پرورش، چه در كسوت يك معلم (آنهم
معلم زبان انگليسي) و چه در جايگاه برنامهريزي درسي و
تهية كتب تعليمات ديني، حضوري پرمعنا و قابل تأمل است؛ چرا
كه عليالاصول براي او فرصتها و زمينههاي متعدد ديگري چه
در حوزه، چه در دانشگاه و چه در ساير عرصهها براي فعاليت
وجود داشت كه شايد در نگاه اول و يا از منظر افكار عمومي
مهمتر هم به نظر بيايند. اما حقيقت اين است كه آموزش و
پرورش نهادي زيربنائي و يا به عبارتي زيربنائيترين نهاد
جامعه است و بذر هر گونه تحول و اصلاح بنيادين در جامعه
ميبايست در بستر اين نهاد كاشته شود و كساني چون شهيد
بهشتي، شهيد دكتر باهنر، شهيد دكتر مفتح و دكتر گلزاده
غفوري، با درايت و تيزهوشي خاص خود به درستي اين حقيقت را
دريافته و در حد وسع و توان خود و با توجه به اوضاع سياسي
و اجتماعي حاكم بر آن دوران، در ايجاد تحول و اصلاح اين
نهاد كوشيدهاند. با اينهمه، بعد از گذشت قريب سه دهه از
پيروزي انقلاب اسلامي، اين بعد از شخصيت شهيد بهشتي تا حد
زيادي مغفول مانده و آنچنانكه بايد و شايد به لحاظ علمي
مورد بررسي و ارزيابي قرار نگرفته است.
بر اين اساس، سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي و
بنياد نشر آثار و انديشههاي شهيد آيتالله دكتر بهشتي
در شهريور ماه سال 1385 تصميم گرفتند تا به مناسبت بيست و
پنجمين سالگرد شهادت ايشان با برگزاري همايش عملي با عنوان
«شهيد بهشتي و آموزش و پرورش»، نقش وي در آموزش و
پرورش از زواياي مختلف توسط صاحبنظران و محققان مورد
بررسي، تحليل و نقد و بازنگري قرار گيرد تا هم از
تجربهها، خدمات و دستاوردهاي ايشان در عرصة تعليم و تربيت
تجليل بعمل آيد و هم مجال و فرصتي باشد براي صاحبنظران و
پژوهشگران اين عرصه تا با بررسي نقادانه آن تجربهها و
دستاوردها براي حل مشكلات تربيت ديني نسل كنوني
چارهانديشي نموده و راهكار ارائه نمايند. در پي اين
تصميم، اعضاي كميته علمي همايش تعيين و اين كميته در سه
جلسه پياپي فهرست موضوعات و محورهاي همايش را در سه بعد
بنيادي، تاريخي و كاربردي مشخص ساخت و آنگاه فهرست مزبور
براي اساتيد دانشگاه و محققان برجسته كشور ارسال و به هر
كدام از آنها براساس تخصص و سابقه پژوهشيشان موضوعاتي به
منظور تهية مقاله، پيشنهاد نمود. علاوه بر سفارش مقاله،
فراخوان همايش در تابستان 1386 همزمان با درج در سايت
سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي طي بخشنامهاي براي
سازمانها و ادارات كل آموزش و پرورش سراسر كشور جهت اطلاع
فرهنگيان ارسال گرديد. حاصل كار اينكه مجموعاً 115 چكيده
يا مقالة كامل به دبيرخانه علمي همايش واصل شد. كلية
چكيدهها و مقالات واصله جهت داوري به كميتة علمي ارسال و
مورد بررسي و ارزيابي قرار گرفت كه از اين تعداد 15 مقاله
براي ارائه در همايش و چاپ در مجموعة مقالات تأييد و
انتخاب گرديد.
اين همايش در دوم آبان 1386
– سالروز تولد شهيد بهشتي(ره)
– در اردوگاه شهيد باهنر تهران برگزار شد و مورد استقبال
فرهيختگان و فرهنگيان قرار گرفت.
اين مجموعه، حاوي سخنرانيهاي افتتاحية همايش، مقالات حائز
شرايط لازم براي چاپ و نيز، تقرير سخناني است كه در ميزگرد
اختتاميه همايش مطرح گرديده است. چينش مقالات، به استثناي
مقاله اول (انديشههاي شهيد بهشتي و نيازهاي امروز)،
براساس ترتيب حروف الفبائي نامخانوادگي نويسندگان صورت
گرفته است. مقالة اول نيز به اين دليل مستثنا شده است كه
موضوع و مفاد آن منحصر به مقولة تعليم و تربيت نيست بلكه
با طرح مقولات مختلف يك تصوير كلي از آرا و انديشههاي
شهيد بهشتي با توجه به نيازهاي امروز جامعه ايران ارائه
داده است كه مقولة تعليم و تربيت تنها بخشي از اين تصوير
را تشكيل ميدهد. بر اين اساس، فرض بر اين است كه خوانندة
مجموعة حاضر، در ابتدا با مطالعة مقالة اول شناختي اجمالي
از شخصيت و بينش و منش شهيد بهشتي و ابعاد فكري ايشان در
حوزههاي مختلف حيات سياسي
– اجتماعي كسب ميكند و آنگاه براساس اين شناخت با مطالعة
ساير مقالات و حاصل ميزگرد همايش ميپردازد. مضمون و
محتواي يكايك اين مقالات و مجموع مباحث و مطالب مطرح شده
در اين مجموعه بگونهاي است كه همگي به نحوي از انحا مربوط
به حوزة آموزش و پرورش و بررسي جايگاه شهيد بهشتي در اين
حوزه با تمركز بر مفاد و محتواي كتب تعليمات ديني قبل از
انقلاب است. مضافاً اينكه رويكرد كلي حاكم بر اين همايش،
رويكردي «تحليلي
– انتقادي» با هدف حل مسائل و معضلات مبتلا به امر تربيت
ديني نسل كنوني بوده و سعي و تلاش دستاندركاران همايش بر
پايبندي به اين رويكرد بوده تا تجارب و دستاوردهاي شهيد
بهشتي و همكارانشان در تأليف كتب تعليمات ديني و نيز عبرت
گرفتن از نقايص و كاستيهاي كار آنها به منظور بازنگري كتب
تعليمات ديني كنوني با هدف نهائي تقويت ايمان و باورهاي
ديني دانشآموزان و التزام قلبي و عملي آنها به شعائر و
مناسك مذهبي بهرهگيري نمايند.
اميد است اين همايش به عنوان نخستين گام، اقدامي مفيد و
مؤثر در جهت تبيين انديشههاي تربيتي شهيد بهشتي و حركتي
روشگنر در راستاي تعميق و ارتقاي عرصه تعليم و تربيت ايران
اسلامي باشد و گامهاي آينده با استحكام و اتقان بيشتري
برداشته شود. براي روح بلند آن شهيد بزرگوار، علوم درجات و
براي پويندگان راهش توفيق و مدد الهي آرزو ميكنيم.
شهید بهشتی آموزش و پرورش
نوبت چاپ: چاپ اول 1387
قيمت: 3000 تومان
قطع: رقعي
تعداد صفحات: 364 صفحه
|
